Gaśnica do kuchni a pożar tłuszczu - co dzieje się w pierwszych minutach zagrożenia?

O bezpieczeństwie decyduje więc połączenie właściwego sprzętu z prostą procedurą działania. Samo zawieszenie gaśnicy na ścianie nie gwarantuje, że ktoś użyje jej odpowiednio.

Dlaczego płonącego oleju nie wolno polewać wodą?

Olej podczas smażenia osiąga temperaturę znacznie wyższą niż temperatura wrzenia wody. Gdy woda trafia do naczynia z rozgrzanym tłuszczem, gwałtownie zamienia się w parę. Towarzyszący temu wzrost objętości wyrzuca drobne krople płonącego oleju ponad naczynie. Ogień może wtedy objąć okap, odzież pracownika lub przedmioty stojące obok kuchenki.

Z tego powodu pożary olejów i tłuszczów jadalnych w urządzeniach kuchennych wydzielono jako grupę F. Nie należy ich utożsamiać z typowym pożarem cieczy palnych grupy B. Nawet jeśli gaśnica dobrze radzi sobie z płonącą benzyną, nie oznacza to, że nadaje się do gaszenia frytury.

Drugim zagrożeniem jest ponowny zapłon. Zgaszenie widocznego płomienia nie usuwa energii cieplnej zgromadzonej w tłuszczu i metalowym naczyniu. Jeżeli powierzchnia pozostaje bardzo gorąca, ogień może powrócić po ustaniu działania środka gaśniczego.

Jak działa gaśnica przeznaczona do pożarów grupy F?

W urządzeniach przeznaczonych do gaszenia tłuszczów stosuje się środki, które ograniczają dostęp tlenu do palącej się powierzchni i wspomagają jej chłodzenie. Powstająca warstwa izolacyjna zmniejsza ryzyko ponownego zapłonu. Strumień gaśniczy musi być przy tym podawany zgodnie z instrukcją na etykiecie, aby nie rozpryskiwać zawartości naczynia.

O przydatności sprzętu mówi oznaczenie klasy F, a nie sam napis „pianowa” lub „płynowa”. Przykładowo model Ogniochron GPN-2x ABF/M ma oznaczenia 8A, 55B i 40F, a zatem został przebadany pod kątem kilku rodzajów pożarów. Wartość 40F odnosi się do określonej skuteczności gaśniczej w znormalizowanej próbie, nie do ilości tłuszczu, którą można ugasić w każdych warunkach.

Przykładem asortymentu do takich zastosowań są modele ABF marki Ogniochron dostępne w sklepie internetowym Hurtownia i Sklep BHP i PPOŻ - SAP Warszawa (https://sklepbhpippoz.pl/pl/menu/gasnice-gastronomiczne-do-kuchni-289.html). Każda gaśnica do kuchni ma tam wyszczególnione klasy pożarów oraz parametry techniczne, które pozwalają odróżnić sprzęt przeznaczony do gaszenia tłuszczu od urządzeń o innym zakresie stosowania.

Co zrobić, gdy zapali się patelnia lub frytownica?

W sytuacji zagrożenia liczą się szybkie, ale spokojne działania. Osoba stojąca przy stanowisku nie powinna pochylać się nad płomieniem ani próbować wynosić naczynia. Szczególnie niebezpieczne jest przelewanie gorącego oleju, nawet jeśli płomień pozornie osłabł.

Jeżeli ogień jest niewielki, a dojście do stanowiska pozostaje bezpieczne, właściwa kolejność wygląda następująco:

• Zaalarmuj osoby w pobliżu i upewnij się, że droga wyjścia jest wolna.

• Wyłącz źródło ciepła, o ile możesz zrobić to bez zbliżania dłoni do płomieni.

• W przypadku patelni lub garnka przykryj naczynie dopasowaną pokrywką, jeśli da się to zrobić bezpiecznie; nie podnoś jej od razu.

• Jeśli potrzebne jest użycie gaśnicy klasy F, postępuj według instrukcji urządzenia i zachowaj bezpieczną odległość.

• Gdy płomienie się rozprzestrzeniają, pojawia się silne zadymienie lub brakuje bezpiecznego dojścia, przerwij gaszenie, ewakuuj ludzi i wezwij straż pożarną pod numerem 112.

W przypadku frytownicy ważne jest odcięcie grzania. Nie wolno jednak zakładać, że samo wyłączenie zasilania natychmiast zakończy pożar: rozgrzany tłuszcz jeszcze przez pewien czas pozostaje niebezpieczny.

Dlaczego miejsce przechowywania gaśnicy ma znaczenie?

Gaśnica umieszczona bezpośrednio za kuchenką może okazać się nieosiągalna właśnie wtedy, gdy będzie potrzebna. Z kolei sprzęt schowany w zamykanej szafce traci praktyczną użyteczność, jeżeli personel nie wie, gdzie go szukać. Dlatego punkt gaśniczy powinien znajdować się w miejscu widocznym, łatwo dostępnym i oddalonym od źródeł intensywnego ciepła.

W restauracji trzeba uwzględnić rzeczywisty układ pracy. Droga między stanowiskiem smażenia a gaśnicą nie może prowadzić przez miejsce, w którym podczas pożaru pojawią się płomienie. Gaśnica przy wyjściu z zaplecza bywa pod tym względem praktyczniejsza niż gaśnica przy samej frytownicy, choć ostateczne rozmieszczenie musi odpowiadać warunkom obiektu i wymaganiom ochrony przeciwpożarowej.

Przy organizacji kuchni pomocne są trzy proste kontrole:

• Czy osoba rozpoczynająca zmianę potrafi wskazać gaśnicę i rozpoznać oznaczenie F?

• Czy dojście do sprzętu pozostaje wolne również podczas dostaw i intensywnej pracy?

• Czy obsługa wie, kiedy odstąpić od próby gaszenia i rozpocząć ewakuację?

Po ugaszeniu płomieni zagrożenie jeszcze się nie kończy

Pokrywka pozostaje na naczyniu do czasu ostygnięcia tłuszczu. Nie należy sprawdzać zbyt wcześnie, czy ogień na pewno zgasł, ponieważ dopływ powietrza może doprowadzić do kolejnego zapłonu. Gorącej patelni ani garnka nie przenosi się do zlewu. W gastronomii podobna zasada dotyczy urządzeń z dużą ilością oleju: trzeba odczekać, aż temperatura spadnie, i nie wznawiać pracy bez oceny stanu stanowiska.

Po użyciu gaśnicy nie odkłada się jej z powrotem jako gotowej do działania. Wymaga kontroli i odpowiedniej obsługi serwisowej, a w razie potrzeby ponownego napełnienia lub wymiany. Warto również sprawdzić, co doprowadziło do zdarzenia: przegrzany olej, pozostawione bez nadzoru urządzenie czy niesprawny regulator temperatury.

Dobrze zorganizowana ochrona kuchni nie sprowadza się do obecności czerwonego cylindra. Tworzą ją zgodny z zagrożeniem środek gaśniczy, dostęp do niego oraz nawyki, które pozwalają zatrzymać niewielki pożar bez narażania ludzi.